Μιλώντας στην θεματική ομάδα διαλόγου (υποδομές, διοικητική μεταρρύθμιση, τουριστική ανάπτυξη) του Αναπτυξιακού Συνεδρίου ΠΑΣΟΚ Πέλλας (Έδεσσα – Κανναβουργείο – 10 Μαΐου 2009), ο πρώην υπουργός και βουλευτής ΠΑΣΟΚ Γ.Πασχαλίδης κατέθεσε κείμενο 11 θέσεων για τις ευρωεκλογές 2009 και το σοσιαλιστικό κόμμα, τη σύγκριση προγραμμάτων – πεπραγμένων, την ισχυρή Πέλλα στην αιρετή περιφέρεια, το μοντέλο ανάπτυξης (2Α + 2Υ), τον παγωμένο χρόνο μετά το 2004, την παράκαμψη της δυσπιστίας, τους 3 μύθους της Ν.Δ., την επέκταση του προαστιακού, την Πελλαία Χώρα, το τοπικό σύμφωνο αγροτουρισμού και τον απόηχο της επίσκεψης Καραμανλή.
1. ΟΙ ΕΥΡΩΕΚΛΟΓΕΣ 2009 ΚΑΙ ΤΟ ΣΟΣΙΑΛΙΣΤΙΚΟ ΚΟΜΜΑ. Λίγες μέρες πριν τις ευρωεκλογές του Ιουνίου 2009 αξίζει να αποκαλύψουμε πως η ευρωπαϊκή δεξιά υποκρίνεται όταν επιδίδεται στην ρητορεία των δήθεν μεταρρυθμίσεων, ενώ η πολιτική της διευκολύνει τις δυνάμεις της εντροπίας να αποδομήσουν το κοινωνικό κράτος, να μεγαλώσουν το χάσμα ανάμεσα σε πλούσιους και φτωχούς, ανάμεσα σε αναπτυγμένες και φθίνουσες περιοχές.
Μέρα με τη μέρα δημιουργείται ένα εκρηκτικό μίγμα από ανέργους, κοινωνικά αποκλεισμένους, νεόπτωχους και ανένταχτους οικονομικούς μετανάστες που ξεπερνά κατά πολύ το 1/3 του ενεργού πληθυσμού. Μπορεί η ευρωπαϊκή δεξιά να προσπαθεί να κρατηθεί κλείνοντας το μάτι στους προνομιούχους της κοινωνίας των 2/3 ωστόσο το κλειδί των εξελίξεων βρίσκεται στην πλευρά των θυμωμένων του 1/3 αλλά και στους κοινωνικά ευαίσθητους των 2/3.
Είναι καθήκον του σοσιαλιστικού κόμματος και της ευρωπαϊκής αριστεράς να ανατρέψουν αυτήν την επικίνδυνη κατάσταση προτείνοντας ένα βελτιωμένο μίγμα ανάπτυξης με κοινωνική δικαιοσύνη, ανάπτυξης φιλικής με το περιβάλλον.
Η ευρωπαϊκή αριστερά απευθύνεται στους μη προνομιούχους που δημιουργούν οι νέες κοινωνικές ανισότητες, απαντά θετικά στις ανάγκες μιας κοινωνίας πολιτών πολλών ιδιοτήτων με ένα συνολικό πολυετή προϋπολογισμό, αποτιμώντας τα μέτρα που προτείνει. Στο νέο σχέδιο διακυβέρνησης του ΠΑΣΟΚ οι μεταρρυθμίσεις της δίκαιης ανάπτυξης περνούν από την ποιοτική εκπαίδευση για όλους με διπλασιασμό των πόρων για την παιδεία, από ένα σύγχρονο κοινωνικό κράτος με χρηματοδότηση του 30% του ΑΕΠ, από ένα νέο αποκεντρωμένο κράτος με ισχυρούς δήμους και αιρετές περιφέρειες.
2. ΣΥΓΚΡΙΣΗ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΩΝ – ΠΕΠΡΑΓΜΕΝΩΝ. Αξίζει να αναρωτηθούμε σήμερα τι θα είχε συμβεί στην Ελλάδα αν αυτή την περίοδο της διεθνούς οικονομικής κρίσης δεν είχαμε πετύχει την ένταξη στη ζώνη του ευρώ.
Ας προσέξουμε τα δεινά που αντιμετωπίζουν χώρες που βρίσκονται έξω από τη ζώνη του ευρώ. Πολλές από αυτές απειλούνται με πτώχευση.
Μ’ αυτές τις βασικές σκέψεις ο λόγος του σοσιαλιστικού κόμματος θα πρέπει να συνδυάζει την περηφάνια για το παρελθόν, την πρόταση για το παρόν, την προοπτική για το μέλλον.
Έχουμε στο σοσιαλιστικό κόμμα την υψηλή δυνατότητα να συμπυκνώσουμε και να εκφράσουμε νέα ρεύματα σκέψης, για ένα κόσμο πιο δίκαιο με λιγότερες ανισότητες, χωρίς αποκλεισμούς, με αλήθεια και συμφιλίωση. Μ’ ένα σύμφωνο με τον πολίτη, ένα σύμφωνο βιώσιμης, πράσινης ανάπτυξης και κοινωνικής συνοχής. Ένα σύμφωνο που δείχνει πως ο κόσμος ελπίζει ξανά, πως είναι εφικτή μια δημοκρατική, προοδευτική διακυβέρνηση.
Η επιλογή των πολιτών είναι σχετική, βασίζεται στην σύγκριση προγραμμάτων και πεπραγμένων. Αυτή η σύγκριση σήμερα στην Ελλάδα για κάθε καλόπιστο που κρίνει συνολικά την πορεία της μεταπολίτευσης αξιολογώντας πρόσωπα και πράγματα, κόμματα και παρατάξεις που βοήθησαν ή όχι τον τόπο, που άφησαν ίχνη έργου, που έκαναν βήματα μπροστά ή πίσω, καταλήγει σε βάρος του νεοφιλελεύθερου προτύπου και της κεντροδεξιάς έκφρασης του από τη Ν.Δ. και υπέρ της σοσιαλδημοκρατίας και της κεντροαριστερής έκφρασης του από το ΠΑΣΟΚ.
Με βάση αυτή τη σύγκριση να μη διστάσουμε να υπερασπιστούμε τη δική μας εικοσαετία με πρωταγωνιστές τον Ανδρέα Παπανδρέου, τον Κώστα Σημίτη, τον Γιώργο Παπανδρέου. Έτσι μπορούμε να εγγυηθούμε μια νέα περίοδο διακυβέρνησης για τη δίκαιη κοινωνία, για τη δυνατή Ελλάδα.
Η πρόταση του ΠΑΣΟΚ για την δίκαιη κοινωνία της ισχυρής Ελλάδας σημαίνει για τους Έλληνες μια αξιοπρεπή δουλειά για όλους, πρόσβαση στα δημόσια αγαθά και τις υπηρεσίες, αίσθηση ασφάλειας, σεβασμό των βασικών δικαιωμάτων του κάθε πολίτη.
Το ΠΑΣΟΚ που βοήθησε την Ελλάδα να ενταχθεί ισότιμα στα υπερεθνικά σύνολα με εμπέδωση και εμβάθυνση των δημοκρατικών θεσμών, το ΠΑΣΟΚ που ενίσχυσε το διεθνές κύρος της χώρας στην Ευρώπη και τον κόσμο δίνοντας ένα σύγχρονο περιεχόμενο στον πατριωτισμό, την εθνική ανεξαρτησία, την λαϊκή κυριαρχία, την κοινωνική απελευθέρωση, έρχεται ξανά σήμερα να προτείνει ένα νέο μοντέλο διακυβέρνησης, πιο συμμετοχικό, πιο αποτελεσματικό, ένα προφίλ οικονομίας που βασίζεται στο παραγωγικό κεφάλαιο και τους εργαζόμενους, ένα σύγχρονο κοινωνικό κράτος, μια ριζική προοδευτική μεταρρύθμιση στην παιδεία, μια κοινωνική συμφωνία για την εργασία, την αναμόρφωση της κοινωνικής ασφάλισης, τις ποιοτικές υπηρεσίες υγείας και πρόνοιας, υποστήριξη της οικογένειας, αξιοπρεπούς διαβίωσης του αγρότη, ενεργού καταπολέμησης της φτώχειας και του κοινωνικού αποκλεισμού.
3. ΙΣΧΥΡΗ ΠΕΛΛΑ ΣΤΗΝ ΑΙΡΕΤΗ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑ. Ένα κράτος σύγχρονο, λειτουργικό, δίκαιο, χρειάζεται το επόμενο βήμα αποκέντρωσης ενίσχυσης της αυτοδιοίκησης, εναρμόνισης της περιφερειακής διάρθρωσης με το γράμμα του ελληνικού συντάγματος και την ευρωπαϊκή εμπειρία, χρειάζεται το επόμενο βήμα βελτίωσης της λειτουργίας της αντιπροσωπευτικής δημοκρατίας ένα βήμα ποιότητας της ίδιας της πολιτικής. Μια νέα απλή ευδιάκριτη αποκεντρωμένη δομή αποτυπώνεται στην προγραμματική πρόταση του ΠΑΣΟΚ με τα εξής χαρακτηριστικά:
Ι. Επιτελικό κυβερνητικό σχήμα με κύρια αποστολή την παραγωγή, την παρακολούθηση και την αξιολόγηση των δημόσιων πολιτικών, απαλλαγμένο από τοπικές και περιφερειακές λειτουργίες. Οι αποκλειστικές ευθύνες της κυβέρνησης διατηρούνται στα υπουργεία, που διαχειρίζονται αμιγώς εθνικές υποθέσεις (π.χ. εθνική άμυνα, ασφάλεια, δημόσια οικονομικά, πολιτιστική κληρονομιά).
ΙΙ. Περιφερειακή αυτοδιοίκηση με μικρότερο αριθμό περιφερειών, με τη μορφή τοπικής κυβέρνησης με αιρετό περιφερειακό συμβούλιο και αιρετό περιφερειάρχη. Η κύρια αποστολή της είναι η περιφερειακή ανάπτυξη, σε συνδυασμό με το σχεδιασμό και την εφαρμογή δημόσιων πολιτικών που της ανατίθενται (παιδεία, υγεία, πρόνοια κ.ο.κ.).
ΙΙΙ. Τοπική αυτοδιοίκηση με ισχυρούς Δήμους που θα προκύψουν ύστερα από νέο κύμα συγχωνεύσεων με κύρια αποστολή – πέρα από το κεκτημένο της τοπικής ανάπτυξης – την παροχή υπηρεσιών υψηλού επιπέδου στους πολίτες. Στη σημερινή εποχή ό,τι χρειάζεται ο πολίτης (π.χ. παιδεία, υγεία, πρόνοια, απασχόληση, επενδύσεις, πολιτισμό πολεοδομικό σχεδιασμό, αθλητισμό κ.λ.π.) πρέπει να το βρίσκει στο Δήμο του.
ΙV. Μεικτό εκλογικό σύστημα το οποίο αξιοποιώντας την εμπειρία άλλων ευρωπαϊκών κρατών, θα έχει δύο κύρια χαρακτηριστικά: τον συνδυασμό μονοεδρικών και ευρέων εκλογικών περιφερειών καθώς και τον συνδυασμό της εκλογής με σταυροδοσία με την εκλογή με λίστα.
Από τον Μάιο του 2000 στο συνέδριο της ΚΕΔΚΕ στην Χαλκιδική έχω μιλήσει για την θεσμοθέτηση της αιρετής περιφέρειας και την ισχυροποίηση των δήμων για το βήμα της εναρμόνισης της ελληνικής αυτοδιοίκησης με την ευρωπαϊκή πραγματικότητα, με την κατάργηση του θεσμού του διορισμένου περιφερειάρχη. Χαιρέτησα στην διάρκεια του προγραμματικού διαλόγου του ΠΑΣΟΚ το γεγονός πως αυτές οι θέσεις μπήκαν στο πρόγραμμά μας. Σε ένα τέτοιο πλαίσιο ο ρόλος της σημερινής Νομαρχίας ορίζεται ως ένα νομαρχιακό διαμέρισμα της αιρετής περιφέρειας άρα είναι δευτερεύον ζήτημα και μάλλον δεν έχει νόημα η συνένωση σε επίπεδο νομών. Η Πέλλα με το βαρύ όνομα που διαθέτει θα πρέπει να παραμείνει με την διοικητική της αυτοτέλεια στο πλαίσιο της αιρετής ισχυρής περιφέρειας που θα οριστεί σε επίπεδο Βόρειας Ελλάδας. Αυτό είναι το προέχον. Μια ισχυρή Πέλλα σε μια αιρετή περιφέρεια Τα υπόλοιπα που βλέπουν το φως της δημοσιότητας αφορούν σχέδια επί χάρτου και ψευδομεταρρυθμίσεις της Ν.Δ. που κατά καιρούς ονειρεύεται νέους Καποδίστριες όταν η ίδια παράταξη στο πρόσφατο παρελθόν μιλούσε για κατάργηση της αιρετής Νομαρχίας και διάλυση του Καποδίστρια 1.
4. ΤΟ ΜΟΝΤΕΛΟ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ (2Α + 2Υ). Οι αναπτυξιακοί πόροι είναι χρηματοδοτήσεις που αφορούν αποφάσεις υλοποίησης σχεδίων και προτάσεων στο πλαίσιο του κυβερνητικού προϋπολογισμού στη βάση ώριμων ιδεών-αναγκών της αυτοδιοίκησης πρώτου και δεύτερου βαθμού σε συνδυασμό πάντα με την παρεμβατική ικανότητα κάθε νομού σε επίπεδο αυτοδιοικητικής, κοινοβουλευτικής και κυβερνητικής εκπροσώπησης. Θα αργήσει πολύ ο χρόνος που όλα αυτά θα μηχανογραφηθούν σ’ ένα σύστημα αυτόματης άντλησης πόρων στη βάση διαγραμμάτων καταγραφής και ικανοποίησης τοπικών αναγκών. Τα πρόσωπα στη διαδικασία σχεδιασμού και υλοποίησης εξακολουθούν να έχουν βασικούς ρόλους, άρα και τις αντίστοιχες ευθύνες απόδοσης και αποτελεσματικότητας. Σημαντικό ρόλο έχουν τα ώριμα προγράμματα, οι δομές διεκδίκησης των πόρων. Στην κυβερνητική διάλεκτο τα προγράμματα παράγουν πόρους, οι δομές γεννάνε πόρους.
Ο μετασχηματισμός του μοντέλου ανάπτυξης του νομού Πέλλας μετά την κρίση της αγροτοβιομηχανίας ανέδειξε την καθυστέρηση στον σχεδιασμό και την υλοποίηση των υποδομών υποστήριξης του νέου μοντέλου ανάπτυξης (αγροτοβιομηχανία - αγροτουρισμός, υποδομές – υπηρεσίες 2Α + 2Υ) που αργά και σταθερά υποκαθιστά το μεταπολεμικό μοντέλο ανάπτυξης. Η Πέλλα ως ενδοχώρα της μητροπολιτικής Θεσσαλονίκης με φιλοδοξίες διασυνοριακής επικοινωνίας χρειάζεται επειγόντως υποδομές υποστήριξης του τομέα των υπηρεσιών μαζί με τον πάντα κρίσιμο τομέα της αγροτοβιομηχανίας και τον ανερχόμενο τομέα του αγροτουρισμού. Σ’ αυτήν την κατεύθυνση την περίοδο της διακυβέρνησης ΠΑΣΟΚ (1996-2004) υποστηρίξαμε με σημαντικές εισροές πόρων έργα και δραστηριότητες στο πλαίσιο του νέου αναπτυξιακού μοντέλου που μόλις περιέγραψα. Σχεδιάστηκαν και υλοποιήθηκαν 120 χιλιόμετρα Εθνικού Οδικού Δικτύου και συνδετηρίων αξόνων (Μελίσσι-Μαυροβούνι, Μαυροβούνι-Αριδαία, Παράκαμψη Πελλαίας Χώρας, Παράκαμψη Έδεσσας, Διαδημοτικοί Άξονες Αλμωπίας κ.α.) καθώς και έργα αρχαιολογικού, τουριστικού, αθλητικού και εκπαιδευτικού χαρακτήρα (αρχαιολογικό πάρκο Πέλλας, σύγχρονο μουσείο Πέλλας, Δήμος Βεγορίτιδας- Άγιος Αθανάσιος, Δυτική Αλμωπία-Λουτράκι, ΑΕΙ Έδεσσας, Λουδίας κ.α.), έργα που αλλάζουν και θα αλλάξουν ακόμα περισσότερο το αναπτυξιακό προφίλ του Νομού Πέλλας.
Σ’ όλη αυτή την περίοδο πετύχαμε πολλά και θα μπορούσαμε να πετύχουμε περισσότερα αν υπήρχε η δημιουργική ενότητα αρχών και στόχων για μια δίκαιη ανάπτυξη του νομού.
5. Ο ΠΑΓΩΜΕΝΟΣ ΧΡΟΝΟΣ. Δυστυχώς ο κυβερνητικός χρόνος για την Πέλλα σταμάτησε στις 7 Μαρτίου του 2004 και έκτοτε η εισροή πόρων ελαχιστοποιήθηκε, σχεδόν πάγωσε. Οι χρηματοδοτήσεις στο Νομό γίνονται πλέον με το σταγονόμετρο. Η γενναία εισροή πόρων που χρειαζόμαστε για να συνεχιστούν οι απαραίτητες υποδομές προϋποθέτει παρεμβατική παρουσία στα κέντρα των αποφάσεων που δυστυχώς σήμερα δεν υπάρχει.
Πέντε χρόνια μετά το Μάρτιο του 2004 εξακολουθεί να λείπει το έργο που να δικαιολογεί όλη αυτή τη φασαρία των ανακοινώσεων από τους κυβερνώντες Ότι υλοποιήθηκε από το 2004 έως το 2009 έγινε με διασφαλισμένες πιστώσεις που έχουν τις υπογραφές της προηγούμενης διακυβέρνησης 1996-2004.
Αυτό που σήμερα πρέπει να κάνει ο νομός ως ανθρωπογεωγραφική και αναπτυξιακή ενότητα είναι να οργανώσει τους ισχυρούς δήμους και να διεκδικήσει μεγαλύτερα μερίδια πόρων στον κεντρικό και περιφερειακό σχεδιασμό. Ιδιαίτερα τώρα που ενόψει του Δ΄ΚΠΣ είναι ορατοί οι κίνδυνοι απώλειας πόρων και περιθωριοποίησης του Ν.Πέλλας εξαιτίας της σχετικής θέσης της Περιφέρειας Κεντρικής Μακεδονίας (Στόχος 1) με βάση τα ευρωπαϊκά κριτήρια.
Είναι κρίσιμο ζήτημα να υπάρξει ένας επαναπροσανατολισμός του κοινοβουλευτικού και αυτοδιοικητικού ενδιαφέροντος στα μεγάλα και σημαντικά θέματα του Ν.Πέλλας για να σταματήσει ο κατήφορος που βιώνει ο νομός τα τελευταία πέντε χρόνια.
6. Η ΠΑΡΑΚΑΜΨΗ ΤΗΣ ΔΥΣΠΙΣΤΙΑΣ. Η ολοκλήρωση του έργου της νότιας παράκαμψης Έδεσσας είναι ένα θετικό παράδειγμα διακομματικής υποστήριξης στην πράξη ενός σημαντικού έργου που ξεκίνησε τον Οκτώβριο του 1999 και παραδόθηκε τον Απρίλιο του 2009.
Το έργο της νότιας παράκαμψης Έδεσσας είναι το δυσκολότερο μέχρι σήμερα οδικό τεχνικό έργο στο Νομό Πέλλας εξαιτίας των δυσκολιών του εδαφικού ανάγλυφου της περιοχής (Αγρόκτημα Μεσημερίου). Το πρώτο τμήμα του δημοπρατήθηκε, άρχισε και ολοκληρώθηκε την περίοδο 1998 – 2003, ενώ το δεύτερο τμήμα του δημοπρατήθηκε με διασφαλισμένη χρηματοδότηση το 2003 και επαναδημοπρατήθηκε μετά από πολύμηνη καθυστέρηση τον Απρίλιο του 2005 εξαιτίας της αλλαγής του νομοθετικού πλαισίου για τα δημόσια έργα. Ο συνολικός προϋπολογισμός του έργου ξεπερνά τα 40εκ. ευρώ με συνολικό μήκος κύριας αρτηρίας (πλάτους 15 μέτρων) 8χλμ, μήκος αγροτικών δρόμων και οδών εξυπηρέτησης 9χλμ, κοιλαδογέφυρες 340 μ., μια σήραγγα 175 μ. και συνολικό όγκο χωματουργικών πάνω από 2εκ. κ.μ.(εκσκαφές και επιχώματα).
Με την ολοκλήρωση και λειτουργία του έργου θα δημιουργηθεί ένα νέο περιβάλλον ανάπτυξης στην ευρύτερη περιοχή, ενώ με την μείωση της χρονοαπόστασης από και προς το Χιονοδρομικό Κέντρο θα αυξηθεί ακόμα περισσότερο το τουριστικό ρεύμα με ταυτόχρονες ευεργετικές συνέπειες στις κυκλοφοριακές και αναπτυξιακές συνθήκες στο πολεοδομικό συγκρότημα της Έδεσσας, του ορεινού όγκου Έδεσσας – Βεγορίτιδας και συνολικά του Νομού Πέλλας.
Η νότια παράκαμψη Έδεσσας είναι ένα κρίσιμο τμήμα της Εθνικής Οδού που παραμένει το κατ’ εξοχήν μεγάλο έργο του Νομού Πέλλας και η ολοκλήρωση του απαιτεί εκ’ των πραγμάτων την σταθερή διακομματική συμφωνία και την διαχρονική κυβερνητική βούληση που θα βοηθήσει την ένταξη του έργου στον σχεδιασμό των διευρωπαϊκών δικτύων (σύστημα Εγνατίας Ανάπτυξης).
Μετά την παράδοση στην κυκλοφορία βασικών τμημάτων του οδικού δικτύου (Μελίσσι – Μαυροβούνι, Μαυροβούνι –Αριδαία, Παράκαμψη Έδεσσας) να συνεχίσουμε τις προσπάθειες και για την ολοκλήρωση της παράκαμψης της Πελλαίας Χώρας στη νέα χάραξη και να εντατικοποιήσουμε τις προσπάθειες για την μελέτη και υλοποίηση νέων τμημάτων, όπως η παράκαμψη Χαλκηδόνας, παράκαμψη Γιαννιτσών, παράκαμψη Μαυροβουνίου. Αξίζει να παρακάμψουμε την στείρα αντιπαράθεση και την όποια δυσπιστία και να βρούμε λύσεις για τους αναγκαίους πόρους που θα χρειαστούν για την ολοκλήρωση της Εθνικής Οδού.
7. ΟΙ 3 ΜΥΘΟΙ ΤΗΣ Ν.Δ. Είναι η ώρα για κάποια πικρά συμπεράσματα καθώς κάθε καλοπροαίρετος αισθάνεται την διάψευση των προσδοκιών, διαπιστώνει την έλλειψη σχεδίου και πρωτοβουλιών. Πέντε χρόνια μετά εξακολουθεί να λείπει το έργο που θα προσδιορίζει την εποχή της διακυβέρνησης της Ν.Δ.. Αν η μεγάλη ιδέα αυτής της περιόδου είναι ο χαρακτηρισμός του νομού ως παραμεθόριου, αυτή η ρύθμιση που ουσιαστικά μετατρέπει όλο τον νομό σε μία ζώνη με τα θετικά και τα αρνητικά αυτής της εξομοίωσης σε συνδυασμό με τα μικρότερα κίνητρα για επενδύσεις στον νέο αναπτυξιακό νόμο, την μείωση των εισροών, την αβεβαιότητα του Δ΄ΚΠΣ, μόνο ως υποβιβασμός του νομού στην Β΄ κατηγορία της πολιτικής μπορεί να χαρακτηρισθεί. Ας πουν ξεκάθαρα οι αξιωματούχοι της Ν.Δ. σε ποιο χρονικό ορίζοντα αναμένεται ένα νέο έργο μεγάλης κλίμακας, η επόμενη αξιόλογη χρηματοδότηση σε επίπεδο νομού. Ας πουν δηλαδή ποιο θα είναι το επόμενο σημαντικό έργο στο εθνικό δίκτυο, κάτι ανάλογο με το μουσείο της Πέλλας, την ανάδειξη του αρχαιολογικού χώρου, μια νέα σχολή ΑΕΙ, μια παρέμβαση στον αγροτοδιατροφικό τομέα. Ούτε λόγος βέβαια για τη σχολή Αγροφυλακής που αποδείχθηκε ο δεύτερος μύθος της Ν.Δ. για να εγκαταλειφθεί σύντομα.
Ο τρίτος μύθος, δηλαδή το πυροτέχνημα του προαστιακού Θεσσαλονίκη – Γιαννιτσά – Σκύδρα - Αριδαία έχει σβήσει ενώ δεν γίνεται καθόλου λόγος για τα νέα τμήματα της Εθνικής Οδού (παρακάμψεις Μαυροβουνίου, Γιαννιτσών, Χαλκηδόνας).
8. Ο ΠΡΟΑΣΤΙΑΚΟΣ. Στις 3 Νοεμβρίου 2003 η τότε κυβέρνηση ΠΑΣΟΚ εγκαινίασε το παρθενικό δρομολόγιο του προαστιακού σιδηρόδρομου (Θεσσαλονίκη – Σκύδρα – Έδεσσα).
Ο προαστιακός σιδηρόδρομος παρά την στασιμότητα στην πράξη της τελευταίας πενταετίας μπορεί και πρέπει να επεκταθεί και στις άλλες επαρχίες του Νομού ( Γιαννιτσά – Αλμωπία), αρκεί να υπάρχει πέρα από το τοπικό ενδιαφέρον που ήδη εκδηλώθηκε σε νομαρχιακό και διαδημοτικό επίπεδο και η ισχυρή πολιτική βούληση καθώς και η απαραίτητη χρηματοδότηση για την έναρξη και ολοκλήρωση του έργου.
Σε εκδηλώσεις που πραγματοποιήθηκαν στο Νομό Πέλλας την προηγούμενη τριετία με θέμα την επέκταση του προαστιακού σιδηρόδρομου και στις 3 επαρχίες του Ν. Πέλλας τόνισα επανειλημμένα την στήριξη μου στην πρωτοβουλία των πολιτών που βοήθησε στην ανάδειξη του θέματος διατηρώντας τον κινηματικό, διακομματικό και διατοπικό χαρακτήρα της καθώς και τις ανάλογες πρωτοβουλίες αυτοδιοικητικού χαρακτήρα πρώτου και δεύτερου βαθμού. Η πρωτοβουλία πολιτών αξίζει να συναντηθεί με φορείς και αντίστοιχες κινήσεις πολιτών της μητροπολιτικής Θεσσαλονίκης και της ενδοχώρας των γειτονικών νομών της Κεντρικής Μακεδονίας δυναμώνοντας το κίνημα υπέρ ενός οικολογικού, πιο φιλικού προς το περιβάλλον, μέσου μεταφοράς που βοηθά σε μια καλύτερη ζωή στην ευρύτερη περιοχή της περιφέρειας μας. Ανάλογο δίκτυο υποστήριξης μπορεί να αναπτυχθεί ανάμεσα σε φορείς της αυτοδιοίκησης πρώτου και δεύτερου βαθμού της Περιφέρειας της Κεντρικής Μακεδονίας.
Είναι πολλαπλά τα αναπτυξιακά οφέλη της επέκτασης του προαστιακού σιδηρόδρομου στην ενδοχώρα της μητροπολιτικής Θεσσαλονίκης και βέβαια σε όλο το Νομό Πέλλας τόσο για τους κατοίκους και τους εργαζόμενους του Νομού όσο και για τους επενδυτές και τους επισκέπτες της περιοχής. Η μείωση της χρονοαπόστασης από και προς τη Θεσσαλονίκη θα ενισχύσει το ήδη εντεινόμενο τουριστικό ρεύμα με ταυτόχρονη διασφάλιση της βιωσιμότητας των σιδηροδρομικών γραμμών. Το ζεύγος εργασία – κατοικία διαμορφώνει τους όρους μιας νέας πραγματικότητας για την οικονομία, τους επενδυτές, τους εργαζόμενους, τους πολίτες της Κεντρικής Μακεδονίας οι οποίοι θα μπορούν να ζουν ή να εργάζονται σε περιφερειακά κέντρα και να βρίσκονται πολύ γρήγορα στη Θεσσαλονίκη.
Προτείνω σήμερα πέρα από τις συναντήσεις με αντίστοιχους φορείς και κινήσεις πολιτών της Κεντρικής Μακεδονίας να γίνει συγκεκριμένη πλέον η ένταξη του έργου της επέκτασης του προαστιακού στην προγραμματική ατζέντα όλων των κομμάτων. Σ’ αυτή την κατεύθυνση κρίνεται ιδιαίτερα σημαντική η ρητή αναφορά για την επέκταση του προαστιακού σιδηρόδρομου από τον πρόεδρο του ΠΑΣΟΚ Γ. Παπανδρέου τόσο στην ομιλία του στα Γιαννιτσά (17-06-2007) όσο και στην πρόσφατη ομιλία του στη Βέροια (15-03-2009). Κάτι ανάλογο θα πρέπει να γίνει στα προγράμματα όλων των κομμάτων και βέβαια και στο πρόγραμμα της Ν.Δ. Στην πρόσφατη παρουσία της στο Νομό Πέλλας η υπουργός Εξωτερικών Ν.Μπακογιάννη περιορίστηκε σε μία χλωμή αναφορά στον εκσυγχρονισμό της σιδηροδρομικής σύνδεσης με τη Θεσσαλονίκη, διατύπωση που δε συνιστά δέσμευση για την επέκταση του προαστιακού σιδηρόδρομου. Άλλωστε μετά την αποχώρηση του κ. Μιχάλη Λιάπη οι μετέπειτα υπουργοί Μεταφορών αγνοούν το θέμα, όπως και ο πρωθυπουργός Κ.Καραμανλής στην πρόσφατη επίσκεψη του στο Ν.Πέλλας.
Σε κάθε περίπτωση για το σύνολο του ζητούμενου έργου (Γέφυρα – Γιαννιτσά – Σκύδρα –Αριδαία), οι όποιες προμελέτες αν και απαραίτητες δεν διασφαλίζουν αυτομάτως την υλοποίηση του έργου που χρειάζεται την ισχυρή πολιτική βούληση όσων ασκούν την διακυβέρνηση του τόπου. Και αυτό πρέπει να γίνει στο υψηλότερο δυνατό επίπεδο πολιτικής – κυβερνητικής δέσμευσης. Παράλληλα με την ωρίμανση του αιτήματος στην τοπική κοινωνία και στην πολιτική κλίμακα θα πρέπει να προχωρήσει και η μελέτη βιωσιμότητας αυτής της επένδυσης που εκ’ των πραγμάτων αφορά ένα πληθυσμό της τάξης των 2 εκατομμυρίων εν δυνάμει χρηστών του προαστιακού συμπεριλαμβανομένων και των επισκεπτών που επιλέγουν αυτό το μέσο για τουριστικές διαδρομές της μιας ημέρας ή του Σαββατοκύριακου. Στο πλαίσιο αυτής της μελέτης αξίζει να μελετηθεί και η αλληλεπίδραση του προαστιακού με τ’ άλλα μέσα μεταφοράς σε ένα σύστημα συνδυασμένων μεταφορών με την εκτίμηση ότι το όφελος από την κινητικότητα που θα αναπτυχθεί θα είναι γενικό και θα αφορά με συμπληρωματικό τρόπο όλα τα συναφή επαγγέλματα. Στο τέλος αυτών των συζητήσεων για την χρησιμότητα του σιδηρόδρομου είναι γενική η εκτίμηση πως ο προαστιακός θα ωφελήσει συνολικά την ανάπτυξη και την τοπική οικονομία του Νομού. Ο επόμενος κύκλος αφορά την παρεμβατική ικανότητα στα τραπέζια των αποφάσεων για την ένταξη του έργου, την έναρξη των εργασιών με την αναγκαία χρηματοδότηση μέχρι την ολοκλήρωση του και λειτουργία της επέκτασης του προαστιακού και στις 3 επαρχίες του Νομού Πέλλας.
9. ΠΕΛΛΑΙΑ ΧΩΡΑ. Το ΠΑΣΟΚ υποστήριξε και χρηματοδότησε ένα ενιαίο σχέδιο ανάδειξης του αρχαιολογικού πλούτου της Πελλαίας Χώρας. Στο σχέδιο περιλαμβάνεται η ενοποίηση του αρχαιολογικού χώρου, το σύγχρονο μουσείο Πέλλας 6.000 τ.μ. και οι παρακάμψεις των οδικών αξόνων. Ένα συνολικό έργο προϋπολογισμού 20 δις δραχμών βρίσκεται σε εξέλιξη στην ευρύτερη περιοχή αποκαθιστώντας την ισορροπία των επενδύσεων στο αρχαιολογικό τρίγωνο Πέλλα- Βεργίνα- Δίον, με την ελπίδα πως σύντομα η Πέλλα θα έχει το μερίδιο προβολής και αναγνώρισης που δικαιούται.
Είναι βέβαιο πως με την ολοκλήρωση των έργων θα υπάρξει ένα νέο ρεύμα επισκέψεων σε όλη την Πέλλα ανοίγοντας ένα κύκλο δραστηριοτήτων σ΄ ένα νέο περιβάλλον πολύπλευρης ανάπτυξης, με δράσεις εκπαιδευτικές, πολιτιστικές, τουριστικές, εμπορικές με ευεργετικές συνέπειες στον τομέα της απασχόλησης. Αυτό το νέο περιβάλλον ανάπτυξης χρειάζεται και μια αντίστοιχη κουλτούρα υποστήριξης που ξεκινά από τα σχολεία και φτάνει μέχρι την εκπαίδευση όσων παρέχουν κάθε είδους υπηρεσίες.
Η υπόθεση της Πελλαίας Χώρας ξεπερνάει τα όρια του σχεδιασμού της περιφέρειας Κεντρικής Μακεδονίας. Είναι κατά κυριολεξία μία εθνική υπόθεση. Η ελκυστικότητα, η διεθνής προβολή ενός αξιοπρεπούς χώρου της Πελλαίας Χώρας είναι η καλύτερη συνεισφορά στην υπόθεση του ονόματος της Μακεδονίας. Είναι μια πλήρης απάντηση στους παραχαράκτες της Ιστορίας και σ΄ όσους επιμένουν να οδηγούν οχήματα αλυτρωτισμού. Κάθε επένδυση στην Πελλαία Χώρα είναι μια σίγουρη εθνική επένδυση.
10. ΤΟΠΙΚΟ ΣΥΜΦΩΝΟ ΑΓΡΟΤΟΥΡΙΣΜΟΥ. Η κρίση του αγροτοβιομηχανικού μοντέλου που βιώνουμε τα τελευταία χρόνια και η μετάβαση στο αγροτουριστικό πρότυπο ανάπτυξης μας οδηγεί σε ένα νέο σχεδιασμό που θα πρέπει να συμπεριλάβει όλες τις μορφές του εναλλακτικού τουρισμού. (Ιαματικός, χιονοδρομικός, ορεινός, δασικός, συνεδριακός, θρησκευτικός, αρχαιολογικός κ.ο.κ.). Είναι σκόπιμο και χρήσιμο όλες οι μορφές εναλλακτικού τουρισμού να ενταχθούν σε ένα master plan τουριστικής ανάπτυξης σε δωδεκάμηνη βάση, σ’ ένα τοπικό σύμφωνο αγροτουρισμού διαδημοτικής συνεργασίας σε νομαρχιακό και περιφερειακό επίπεδο.
Το νέο κύμα του πολιτισμού των υπηρεσιών μετά την αγροτική και βιομηχανική περίοδο που καταγράφεται πλέον στα ημερολόγια των Επιμελητηρίων, υποχρεώνει όσους ασχολούνται με τον πολιτικό και αναπτυξιακό σχεδιασμό να το λάβουν σοβαρά υπόψη. Αν αφεθούμε στην καλπάζουσα ποσοτική αύξηση των συντελεστών τουρισμού, χωρίς προδιαγραφές (π.χ. υποβάθμιση περιβάλλοντος, έλλειψη βιολογικού καθαρισμού κ.α.), αυτό μεσοπρόθεσμα θα καταλήξει σε βάρος της ποιότητας των υπηρεσιών με συνέπεια την αποδυνάμωση και την πτώση του ενδιαφέροντος που είναι σήμερα εξαιρετικά ζωντανό. Συμπερασματικά, για να κερδίσουμε την διαχρονική επωνυμία του τουριστικού προϊόντος, θα πρέπει να διασφαλίσουμε τις ποιοτικές προδιαγραφές στις παρεχόμενες υπηρεσίες, κάτι που με βραδύτητα εντάσσεται και συνυπολογίζεται στον αναπτυξιακό σχεδιασμό. Υπάρχουν παραδείγματα σ’ άλλες περιοχές της Ελλάδας που η άνιση σχέση ποσότητας-ποιότητας οδήγησε μεγάλα τουριστικά συγκροτήματα σε παρακμή.
Η βελτίωση του οδικού δικτύου (τμήματα Μελίσσι –Μαυροβούνι, Μαυροβούνι-Αριδαία, Αριδαία-Λουτράκι) και η μείωση της χρονοαπόστασης Θεσσαλονίκη-Πέλλα λειτούργησαν ήδη θετικά στην αύξηση του ρεύματος επισκέψεων κυρίως στον τομέα των τουριστικών υπηρεσιών. Περιοχές που ευνοήθηκαν και ευνοούνται από αυτό το εντεινόμενο ρεύμα επισκέψεων είναι οι επαρχίες Αλμωπίας και Έδεσσας (κυρίως Λουτράκι-Πόζαρ / Βεγορίτιδα-Άγιος Αθανάσιος). Ιδιαίτερα σημαντική θα είναι η ολοκλήρωση και λειτουργία του δρόμου προς το χιονοδρομικό κέντρο (Όρμα – Καλύβια Γιαννακούλα) συμβάλλοντας στην ενίσχυση της κινητικότητας σε πολλαπλές διαδρομές των επισκεπτών με τη διασύνδεση δύο βασικών πόλων τουριστικού ενδιαφέροντος (χιονοδρομικό – ιαματικά λουτρά). Κάτι ανάλογο εκτιμάται ότι θα συμβεί και στην Επαρχία Γιαννιτσών με την ολοκλήρωση των έργων της Πελλαίας χώρας (ανάδειξη αρχαιολογικού χώρου-μουσείο Πέλλας) με ευεργετικές επιπτώσεις στην οικονομία της πόλης των Γιαννιτσών και ευρύτερα του Νομού Πέλλας. Σε όλους τους δήμους του Ν. Πέλλας υπάρχουν περιοχές αγροτουριστικού ενδιαφέροντος που μπορούν να ενταχθούν σε ένα δίκτυο που θα λειτουργεί σε δωδεκάμηνη βάση (Αρχάγγελος, Τρία Έλατα, Κρανιά, Γραμματικό, Παϊκο - Ελευθεροχώρι κ.α.). Είναι ζήτημα χωροταξικής δικαιοσύνης να διαχυθεί η ανάπτυξη σε όλους τους Δήμους, σε όλα τα διαμερίσματα του Νομού. Και ειδικά στην περιοχή του Λουτρακίου αυτό αρχίζει να γίνεται στα γειτονικά διαμερίσματα της Δυτικής Αλμωπίας (Όρμα, Λυκόστομο κ.α.).
Θέλουμε να επενδύσουμε στο ανθρώπινο δυναμικό και σε νέου τύπου υποδομές ώστε να είναι δυνατή η ανάπτυξη δικτύων και υποστηρικτικών δομών για την ανάπτυξη υπηρεσιών στην ύπαιθρο.
Σ΄ αυτή την κατεύθυνση αξίζει να διασυνδέσουμε το περιφερειακό σχέδιο ανάπτυξης με τα πλεονεκτήματα της περιοχής που βασίζονται στον πολιτισμό, στο περιβάλλον και στο διατροφικό μοντέλο.
Αξίζει να δώσουμε κίνητρα για θεματικά πάρκα και δημιουργία εθνικών θεματικών δικτύων (π.χ. ιαματικές πηγές, χιονοδρομικά κέντρα, τουρισμός σε λίμνες και δασικά χωριά).
Αξίζει να δώσουμε ευρύτερες διαστάσεις στον αγροτουρισμό σε συνδυασμό με τις άλλες μορφές τουρισμού για να πετύχουμε ένα βιώσιμο – μαζικό πρότυπο περιφερειακής ανάπτυξης και απασχόλησης.
Ένα τέτοιο νέο μαζικό και ποιοτικό πρότυπο προσδιορίζεται από την σύνδεση τουριστικών υποδομών και υπηρεσιών με τη φυσιογνωμία της περιοχής και τη δημιουργία δικτύου κοινωνικών εξυπηρετήσεων, την μέριμνα για προστασία και ανάδειξη της ιδιαίτερης φυσικής οικιστικής, πολιτισμικής και διατροφικής ταυτότητας του τόπου και των προϊόντων του, την επιμήκυνση της τουριστικής περιόδου, την λειτουργία συνεταιρισμών γυναικών, την λειτουργία «τοπικών συμφώνων ποιότητας», την πολιτιστική δημιουργία ,την εκπαίδευση, κατάρτιση και τεχνική στήριξη του τοπικού πληθυσμού και των εμπλεκόμενων επιχειρηματιών και εργαζομένων.
11. Η ΕΠΙΣΚΕΨΗ ΚΑΡΑΜΑΝΛΗ. Οι δύο εικόνες της επίσκεψης του πρωθυπουργού Κ.Καραμανλή στο Ν.Πέλλας (νέο Μουσείο Πέλλας – νότια παράκαμψη Έδεσσας), δείχνουν την αδυναμία της Ν.Δ. να παρουσιάσει πέντε χρόνια μετά το 2004 στην Πέλλα ένα καινούργιο έργο με την δική της σφραγίδα, καθώς και τα δύο έργα που επισκέφθηκε σχεδιάστηκαν, χρηματοδοτήθηκαν και προχώρησαν από την κυβέρνηση του ΠΑΣΟΚ.
Επί της ουσίας ο κ.Καραμανλής στο σύντομο πέρασμα του δεν εγκαινίασε κάποιο έργο της δικής του διακυβέρνησης, ούτε εξήγγειλε κάτι καινούργιο που να δικαιολογεί μια πενταετή προπαγάνδα για στροφή στην Περιφέρεια.
Και μετά την επίσκεψη του κ.Καραμανλή εξακολουθεί να ισχύει η διαπίστωση ότι ο κυβερνητικός χρόνος στην Πέλλα σταμάτησε στις 7 Μαρτίου 2004.
Αφού ζήσαμε στο ξεκίνημα αυτής της πενταετίας στην Πέλλα, κατά παγκόσμια πρωτοτυπία, το πραξικόπημα των λευκών ψηφοδελτίων, που ήδη έχει καταδικάσει το Ευρωπαϊκό Δικαστήριο Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων, στη συνέχεια παρακολουθήσαμε την επιβράδυνση της πορείας των έργων μέχρι την σημερινή στασιμότητα και ύφεση.
Ό,τι κινήθηκε αυτά τα πέντε χρόνια στα σημαντικά έργα στην Πέλλα, κινήθηκε με την κεκτημένη ταχύτητα των διασφαλισμένων μέχρι τον Μάρτιο του 2004 πιστώσεων. Αυτό αποκαλύπτει η ανάλυση των στοιχείων για την σχετική αποτίμηση του συνόλου των έργων ύψους 170 εκ. ευρώ. Πρόκειται για πιστώσεις έργων που εντάχθηκαν στο Γ’ΚΠΣ από την κυβέρνηση του ΠΑΣΟΚ, δημοπρατήθηκαν, άρχισαν να υλοποιούνται και σταμάτησαν το 2004 εξαιτίας της αλλαγής του νομοθετικού πλαισίου (κατάργηση του μαθηματικού τύπου) για να ξαναρχίσουν με νέες δημοπρατήσεις το 2005.
Η συνέχεια των έργων, όταν εκ’ των πραγμάτων πρόκειται για παρεμβάσεις που ξεπερνούν τον ορίζοντα μιας κυβερνητικής θητείας, είναι μια φυσική και λογική εξέλιξη, ενώ αντίθετα παράδοξη και αντιδεοντολογική είναι η οικειοποίηση και καπηλεία έργων που άλλοι εμπνεύστηκαν, σχεδίασαν και χρηματοδότησαν.
Τα ψέματα τελειώνουν και στα δήθεν πεπραγμένα και στις δήθεν εξαγγελίες καθώς αργά ή γρήγορα έρχεται η ώρα της αλήθειας. Για παράδειγμα ο κ.Καραμανλής στις χιλιάδες λέξεις των ομιλιών του δεν είπε λέξη για την επέκταση του προαστιακού σιδηρόδρομου (Γέφυρα – Γιαννιτσά - Σκύδρα – Έδεσσα - Αριδαία), όταν τόση φασαρία έγινε για το θέμα την προηγούμενη τριετία.
Όταν κάθισε η σκόνη από τις λιμουζίνες της πρωθυπουργικής ακολουθίας, οι πολίτες του Νομού επέστρεψαν στην σκληρή πραγματικότητα μιας περιοχής που υποβιβάζεται διαρκώς σε οικονομικό, κοινωνικό και πολιτικό επίπεδο.
Οι αγρότες βιώνουν την ραγδαία μείωση του εισοδήματος τους (υποδιπλασιασμός τιμών προϊόντων – υπερδιπλασιασμός κόστους παραγωγής), οι εργαζόμενοι αντιμετωπίζουν το φάσμα μιας κλιμακούμενης ανεργίας, καθώς η εργοδοσία σπεύδει να εκμεταλλευτεί την κρίση, ο κοινωνικός προϋπολογισμός του Νομού διαρκώς συρρικνώνεται.
Η Πέλλα βρίσκεται αντιμέτωπη με τη σκληρή αλήθεια της υστέρησης σε συνθήκες μιας επερχόμενης κρίσης στον αγροτοβιομηχανικό τομέα και στην αγορά εργασίας.
Η χλωμή παρεμβατική ικανότητα συνεπάγεται αδυναμία διασφάλισης των αναγκαίων πόρων που μέχρι σήμερα κινήθηκαν με την κεκτημένη ταχύτητα της περιόδου 1996-2004. Δυστυχώς πέντε χρόνια μετά τον Μάρτιο του 2004 οι κυβερνώντες εξακολουθούν να μοιράζουν ξένα κόλλυβα που και αυτά κάποτε τελειώνουν.
και λουτρά.
